Contents
یکی از نگرانی های شایع و عمیق بسیاری از افراد پیش از انجام جراحی زیبایی بینی یا جراحی های درمانی مانند اصلاح انحراف تیغه بینی، ترس از از دست دادن دائمی حس بویایی یا چشایی است. حس بویایی نقش حیاتی در لذت بردن از غذا، تشخیص خطرات محیطی مانند بوی گاز یا سوختگی و حتی تأثیر آن بر حافظه و عاطفه دارد. در حالی که جراحی بینی به طور کلی ایمن است، تغییرات موقت یا نادر دائمی در حواس پنج گانه می تواند باعث اضطراب شود.
در این مقاله ، به بررسی علمی و دقیق دلایل اختلال بویایی پس از عمل، مدت زمان بازگشت آن، تفاوت حس بویایی و چشایی، راهکارهای درمانی و زمان بندی مراجعه به جراح خواهیم پرداخت.
آیا حس بویایی و چشایی بعد از عمل بینی باز می گردد؟
بله، در اکثر موارد حس بویایی و چشایی به طور کامل باز می گردد و بیمار بعد از اتمام دوره نقاهت مشکلی برای حس بویایی نخواهد داشت. اختلال حسی پس از جراحی بینی معمولاً موقتی است و به دلیل تورم بافت ها، خونریزی های جزئی یا وجود لخته های خون در مجاری تنفسی و ناحیه داخلی بینی رخ می دهد. به طور کلی موانع فیزیکی داخل سوراخ های بینی اجازه نمی دهند مولکول های بو به گیرنده های بویایی در بالای حفره بینی برسند. وقتی تورم کاهش یابد و مجاری تنفسی باز شوند، حس بویایی نیز به حالت طبیعی بازمی گردد. با این حال، موارد نادر از اختلال دائمی وجود دارد که معمولاً به آسیب مستقیم به اعصاب بویایی و عصب های حساس در بالای بینی مربوط می شود. این موارد بسیار نادر هستند و معمولاً در جراحی های ترمیمی پیچیده یا جراحی های ناموفق رخ می دهند.
چرا حس بویایی پس از جراحی بینی از بین می رود یا کاهش می یابد؟
گیرندههای بویایی در قسمت بالایی حفره بینی ناحیه ای که معمولاً جراحان برای برداشتن قوز یا اصلاح نوک بینی دسترسی کمتری به آن دارند قرار دارند. از این رو اختلال بویایی پس از عمل معمولاً به سه دلیل اصلی رخ می دهد.
شایع ترین دلیل، تورم شدید بافت های داخلی بینی در روزهای و هفته های اول است. وقتی مجاری تنفسی متورم می شوند، جریان هوا به قسمت بالای بینی (که گیرنده های بویایی آنجا هستند) نمی رسد.
همچنین در روزهای اول پس از عمل، ترشحات خونی و لخته ها ممکن است روی ناحیه گیرندههای بویایی بنشینند و مانند یک پرده عمل کنند که این موضوع نیز با شستشوی بینی صحیح و گذشت زمان برطرف میشود. در نهایت در موارد بسیار نادر، اگر جراحی بسیار پیچیده باشد یا ابزار جراحی به ناحیه بالایی بینی برخورد کند، ممکن است آسیب فیزیکی به سلول های گیرنده بویایی یا ریشه های عصبی وارد شود. این آسیب می تواند منجر به از دست دادن موقت یا دائمی حس شود. همچنین، تغییر شکل شدید تیغه بینی یا مجاری تنفسی اگر به درستی ترمیم نشود، می تواند جریان هوا را مختل کند.
دریافت نوبت عمل بینی در اصفهان با پر کردن فرم زیر
"*" indicates required fields
تفاوت حس بویایی و چشایی
بسیاری از افراد احساس می کنند که حس چشایی خود را از دست دادهاند، اما از نظر علمی، جراحی بینی مستقیماً بر گیرنده های چشایی روی زبان تأثیر نمی گذارد. در نهایت باید گفت پس از عمل شما حس چشایی خود را از دست ندادهاید، بلکه حس بویایی شما مختل شده است که منجر به کاهش ادراک طعم می شود. با بازگشت حس بویایی، لذت چشایی نیز به طور کامل بازمی گردد.
مدت زمان از بین رفتن حس بویایی
مدت زمان بازگشت حس بویایی برای هر فرد متفاوت است و به عواملی مانند نوع جراحی، میزان تورم و سرعت بهبودی فرد بستگی دارد. در هفته های اول بعد از جراحی بینی، حس بویایی بسیار ضعیف یا کاملاً غیرقابل تشخیص است که این موضوع کاملاً طبیعی است. چرا که اسپلینت و تورم شدید جریان هوا را مسدود کردهاند. پس از برداشتن اسپلینت و کاهش اولیه تورم، ممکن است بوها به صورت کم و ضعیف شروع به بازگشت کنند. همچنین ممکن است ابتدا بوی مواد تند یا قوی را حس کنید.
در ماه سوم بیشترین میزان بهبودی رخ می دهد. برای اکثر بیماران، حس بویایی به حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد حالت طبیعی بازمی گردد اما هنوز ممکن است در تشخیص بوهای ظریف (مثل عطر گل ها) مشکل داشته باشید که تا شش ماه ابتدایی بهبود می یابد.
راهکارهای بازگرداندن حس بویایی و چشایی
برای تسریع بهبودی و جلوگیری از عوارض طولانی مدت آن ، برخی اقدامات توصیه می شوند. شستشوی بینی با سرنگ یا بطری های مخصوص شستشو به مدت حداقل ۲ تا ۴ هفته پس از عمل، ترشحات، لخته های خون و کورتون های باقی مانده را از ناحیه گیرندههای بویایی پاک می کند. همچنین این کار جریان هوا را باز کرده و به ترمیم زخم های داخلی کمک می کند.
ناگفته نماند که استفاده از اسپری های مخصوص ، داشتن تغذیه مناسب ، پرهیز از مصرف دخانیات و هیدراته نگه داشتن بدن اصلی ترین روشهای بازگرداندن حس بویایی پس از جراحی بینی به شمار میروند.
