جراحی بینی یا رینوپلاستی یکی از رایج ترین عمل های زیبایی و درمانی است که با هدف اصلاح فرم ظاهری یا بهبود عملکرد تنفسی انجام می شود. هرچند این جراحی در اغلب موارد با موفقیت همراه است، اما مانند هر عمل دیگری ممکن است با برخی عوارض یا مشکلات پس از عمل همراه باشد. یکی از این مشکلات که گاهی بیماران با آن مواجه می شوند، چسبندگی بینی بعد از جراحی است. چسبندگی داخل بینی می تواند کیفیت تنفس را کاهش دهد، احساس گرفتگی ایجاد و حتی در موارد شدید، نتایج زیبایی یا عملکردی جراحی را تحت تأثیر قرار دهد. آشنایی با دلایل ایجاد این عارضه، نشانه های آن و راهکارهای درمانی، به بیماران کمک می کند تا در صورت بروز مشکل، به موقع برای درمان اقدام کنند.
چسبندگی بینی بعد از جراحی چیست؟
چسبندگی بینی به حالتی گفته می شود که در اثر تشکیل بافت اسکار، دو سطح داخلی بینی که به طور طبیعی از یکدیگر جدا هستند به هم متصل می شوند ویا مخاط داخلی آنها باعث حس چسبندگی آن می شود. این اتصال غیرطبیعی معمولاً میان تیغه بینی و شاخک های بینی ایجاد می شود . در حالت طبیعی، فضای داخلی بینی باید مسیر آزاد و مناسبی برای عبور هوا داشته باشد. اما زمانی که چسبندگی ایجاد می شود، این مسیر باریک تر شده و فرد ممکن است دچار اختلال در تنفس یا احساس انسداد شود.
علت ایجاد چسبندگی بینی بعد از جراحی
شناخت علت این عارضه می تواند در پیشگیری از آن نقش مهمی داشته باشد. عوامل مختلفی در ایجاد چسبندگی پس از عمل بینی مؤثر هستند که مهم ترین آن ها عبارتاند از:
۱. آسیب همزمان به دو سطح مخاط
در حین جراحی، اگر مخاط دو قسمت روبه روی هم دچار آسیب شود، احتمال اتصال آن ها در زمان ترمیم افزایش پیدا می کند و این اتفاق یکی از شایع ترین دلایل ایجاد چسبندگی محسوب می شود.
۲. التهاب شدید پس از عمل
التهاب بخشی طبیعی از روند ترمیم است، اما اگر شدت آن بیش از حد باشد، احتمال تشکیل بافت فیبروزه و چسبندگی افزایش می یابد.
۳. عفونت
وجود عفونت پس از جراحی باعث تخریب بیشتر مخاط و تحریک تولید بافت اسکار می شود که زمینه را برای ایجاد چسبندگی فراهم می کند.
۴. خونریزی و تجمع لخته
در برخی بیماران، باقی ماندن لخته های خون در فضای داخلی بینی موجب می شود دو سطح مخاطی به هم نزدیک شوند و در روند ترمیم به یکدیگر متصل گردند.
۵. عدم رعایت مراقبت های بعد از عمل
رعایت نکردن توصیه های پزشک مانند شستشوی منظم بینی، دستکاری داخل بینی یا مراجعه نکردن برای معاینات دورهای می تواند احتمال ایجاد چسبندگی را افزایش دهد.
۶. جراحی ترمیمی
در عمل های ترمیمی، به دلیل وجود بافت اسکار از جراحی قبلی، احتمال تشکیل چسبندگی نسبت به جراحی اولیه بیشتر است.
روند ایجاد چسبندگی چگونه است؟
پس از جراحی، بدن وارد مرحله ترمیم می شود که در این دوره سلول های ترمیم کننده برای بازسازی بافت آسیب دیده فعالیت می کنند. اگر دو سطح زخمی در تماس مستقیم قرار بگیرند، ممکن است به جای ترمیم جداگانه، به یکدیگر متصل شوند. این اتصال ابتدا بسیار ظریف است، اما با گذشت زمان ضخیم تر و محکم می شود و در صورت عدم درمان، ممکن است مشکلات تنفسی قابل توجهی ایجاد کند.
علائم چسبندگی بینی
آگاهی از علائم این عارضه باعث می شود بیمار زودتر به پزشک مراجعه کند و از پیشرفت مشکل جلوگیری شود.
مهم ترین علائم عبارتاند از:
- احساس گرفتگی مداوم یک یا هر دو سوراخ بینی
- دشواری در تنفس از راه بینی
- کاهش جریان هوا
- احساس کشیدگی داخل بینی
- صدای تنفس غیرطبیعی
- خرخر شبانه در برخی بیماران
- خشکی یا پوستهبستن مکرر داخل بینی
- احساس وجود مانع در مسیر تنفس
- کاهش کیفیت خواب به دلیل انسداد بینی
تشخیص چسبندگی بینی بعد از جراحی
تشخیص این عارضه معمولاً دشوار نیست و با معاینه تخصصی انجام می شود.
روش های تشخیص شامل موارد زیر هستند:
- معاینه با اسپکولوم بینی
- آندوسکوپی بینی
- بررسی وضعیت جریان هوا
- در موارد خاص، تصویربرداری سی تیاسکن
در نهایت آندوسکوپی دقیق ترین روش برای مشاهده محل، اندازه و شدت چسبندگی محسوب می شود.
عوارض چسبندگی بینی
اگر این مشکل به موقع درمان نشود، ممکن است عوارض مختلفی ایجاد شود که برخی از آنها کیفیت زندگی بیمار را تحت تأثیر قرار می دهند. مهم ترین عوارض چسبندگی بینی بعد از جراحی عبارت اند از:
- اختلال در تنفس : رایج ترین مشکل، کاهش عبور هوا از بینی است که این وضعیت هنگام فعالیت بدنی یا خواب بیشتر احساس می شود.
- خشکی مخاط: به دلیل اختلال در گردش طبیعی هوا، مخاط بینی خشک شده و احتمال ایجاد پوسته افزایش پیدا می کند.
- عفونتهای مکرر : انسداد مسیر طبیعی بینی می تواند باعث کاهش تخلیه ترشحات و افزایش احتمال عفونت شود.
- کاهش حس بویایی بعد از عمل بینی : در برخی افراد، اختلال در جریان هوا موجب کاهش رسیدن مولکول های بو به گیرندههای بویایی می شود.
